تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )

251

تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )

خسرو او را با سيف بفرستاد و بر مردم او امير گردانيد . او همه را در هشت كشتى كرد و در هر كشتى صد تن بنشانيد « 1 » و هرچه در دريا به كار آيد در كشتىها نهاد . آنگاه كشتىها در دريا رفتند تا به گردابى رسيدند ؛ دو كشتى با همهء سرنشينان آن به آب فرورفت و شش كشتى با ششصد تن كه وهرز و سيف از آن جمله بودند در ساحل يمن به ناحيهء عدن پياده شدند « 2 » . چون در خشكى جاى گرفتند وهرز به سيف گفت : « چه دارى ؟ » سيف گفت : « مردان عرب و اسبان عربى هرچه بخواهى ؛ آنگاه پاى جاى پاى تو مىنهم تا همه با هم بميريم يا همه با هم غالب آئيم . » وهرز گفت : « نيك گفتى و درست گفتى . » پس سيف هرچه توانست از مردم خود گرد آورد . چون مسروق بن ابرهه اين خبر بشنيد سپاهيان حبشى خود را گرد كرد و روى به ايشان نهاد . چون هر دو سپاه به يكديگر نزديك شدند و مردم ( گاه‌به‌گاه ) در يكديگر مىآويختند وهرز پسر خود را كه نوزاذ نام داشت با گروهى اندك بفرستاد و گفت : « با ايشان درآويزيد تا ببينيم كه جنگشان چگونه است . » نوزاذ سوار شد و اندكى با ايشان درآويخت ؛ امّا ناگهان در گودالى فرورفت و نتوانست از آن بيرون آيد و به دست حبشيان كشته شد . از اين روى كينهء وهرز برايشان بيشتر شد و در جنگ با ايشان استوارتر گشت . چون

--> ميان اين دو قدرت بزرگ در نواحى خيلى دوردست از قبيل ايتاليا و يمن و سواحل درياى آرال نيز ظاهر مىشده است . تاريخ فتح يمن در فاصلهء ميان آخرين صلح با يوستىنين ( 562 م ) و شروع مجدّد جنگ در زمان يوستين دوم ( سال 572 م ) بوده است ؛ زيرا يكى از شكايات روميان پيش از شروع اين جنگ اخير همين فتح يمن به دست ايرانيان بوده است ( رجوع شود به يوحنا اپيفانس : ديندورف ص 37 ؛ ثئوفيلاكتوس 9 / 3 ثئوفانس بيزانسى ) . مورّخين اسلامى ( ازرقى ص 99 ؛ اغانى ج 16 ص 74 و بعد ) تاريخ آن را سال دوّم تولّد پيغمبر ( ص ) دانسته‌اند و تقريبا بايد صحيح باشد گرچه تصادفى هم مىتواند باشد . ( 1 ) - در حاشيهء سيرهء ابن هشام ( ج 2 ص 15 ) به نقل از ابن قتيبه عدّهء افراد 500 / 7 ذكر شده است ؛ امّا عدد كمتر بايد درست باشد . فرستادن سپاهى بزرگ از چنان راه دريائى دور براى ايرانيان زياد گران تمام مىشد ؛ در اين لشكركشى بايستى قبلا معاونت قوى مردم بومى يمن را به حساب آورده باشند . ( 2 ) - روايت دوّم در اين باره دقيق‌تر است و به طور كلّى مفصّل‌تر هم هست .